Artykuły

Początki bydgoskiego Zawiszy

Stanisław Żwirski, przedwojenny oficer 61. Pułku Piechoty w Bydgoszczy, jeden z założycieli Zawiszy.

Losy Zawiszy, szczególnie w pierwszych latach istnienia są ściśle związane z Dowództwem Okręgu Wojskowego nr II, kilka słów zatem warto poświęcić organizacji oraz zmianom jakie zaszły w pierwszych miesiącach jego funkcjonowania. Rozkaz sformowania Okręgów Wojskowych wydany 1 lutego 1945 r. przewidywał, że Pomorski Okręg Wojskowy (w 1946 roku można spotkać się z nazwą Morski OW, w kolejnych latach OW lub DOW II) będzie obejmował województwo pomorskie w granicach terytorialnych z 1939 roku wraz z obszarem Wolnego Miasta Gdańsk a siedzibą Dowództwa zostanie Toruń. Ostatecznie sformowany w kwietniu 1945 POW siedzibę Dowództwa miał w Bydgoszczy a jego terytorium obejmowało także północno-zachodnią część terenów włączonych do Polski na mocy decyzji podjętych podczas konferencji w Jałcie. Siedzibą Dowództwa do września został budynek przy ul. Świętej Trójcy, w którym 24 kwietnia po raz pierwszy zorganizowano służbę dyżurną. Pod koniec maja Sztab Generalny Wojska Polskiego rozpoczął prace nad planem pokojowej organizacji sił zbrojnych. We wrześniu 1945 roku, zgodnie z rozkazem Naczelnego Dowódcy WP o podziale terytorialnym państwa na siedem okręgów, rozpoczęto reorganizację i kompletowanie nowego składu Dowództwa Okręgu, który po zmianach obejmować miał ówczesne województwa gdańskie i szczecińskie. W październiku Dowództwo przeniesiono do Gdańska jednak miesiąc później rozpoczęto przygotowania do kolejnego przeniesienia, tym razem do Koszalina. Ostatecznie nastąpiło to 15 grudnia 1945 roku.

Józef Dobrusin

 

Do Dowództwa coraz częściej wpływały także prośby od członków licznych drużyn piłkarskich o zorganizowanie silnego klubu zdolnego do podjęcia rywalizacji z istniejącymi już w Koszalinie klubami: Rzemieślniczym Klubem Sportowym Bałtyk, którego członkowie stanowili trzon powoływanego Wojewódzkiego Klubu Sportowego, Milicyjnym Klubem Sportowym przeniesionym niebawem wraz z Komendą Wojewódzką do Szczecina, gdzie będzie rozgrywał swoje mecze pod szyldem Gwardii a następnie Arkonii oraz Klubem Sportowym Związku Walki Młodych. Szczególną aktywność w tych dążeniach przejawiać mieli żołnierze sformowanych w październiku 1945 roku 48 Warsztatu Remontu Samochodów i 23 Kompanii Samochodowej. Jednym z pierwszych piłkarzy nowego klubu zostanie wkrótce strzelec Tadeusz Augustyniak, który na początku lat 70-tych tak pisał w liście do Wojciecha Lipońskiego: „Byliśmy wówczas wszyscy młodzi, chcieliśmy grac w piłkę nożną. Warunków do tego nie mieliśmy. Na wiosnę 1946 r. rozgrywaliśmy mecze jako 48 OWS z drużynami radzieckimi oraz jednostkami Wojska Polskiego. Nie było ani koszulek, ani spodenek, nie mówiąc już o butach. Każdy grał w tym, co miał. Wtedy zwróciliśmy się do Dowództwa Okręgu, z prośbą o pomoc w zakupie sprzętu. Z taką samą prośbą, jak pamiętam, zwrócili się również żołnierze kompanii samochodowej. Otrzymaliśmy wówczas pisemną odpowiedź, że organizuje się klub DOW Koszalin. W piśmie tym poinformowano nas jednocześnie, że chętni do drużyny piłkarskiej powinni się zgłosić na boisko miejskie na trening. I tak się zaczęło…”. Decyzja o założeniu reprezentacyjnego dla Okręgu klubu została podjęta w gronie entuzjastów sportu, których nie brakowało w Sztabie Dowództwa. Do grona tego należeli m.in. były działacz Legii Warszawa ppłk Stanisław Żwirski (przed II wojną światową był żołnierzem 61. Pułku Piechoty i zamieszkiwał w Bydgoszczy przy ul. Śniadeckich 7/1), od 1 września 1945 roku Szef Wydziału Wyszkolenia Bojowego DOW II, mjr Iwan Zazula, por. Józef Dobrusin, ppor. Witold Charasz, por. Józef Lebek, ppor. Frąckiewicz, ppor. Tyburek i st. sierż. Zdzisław Furmanek.

 

Zdjęcie obok prezentuje fragment tzw. letniego ogródka kasyna. Od prawej: Stefan Popielewski (później pułkownik), Zdzisław Furmanek, Stefan Mizeraczyk (z kwatermistrzostwa), nieznany żołnierz z wojsk łączności, Zdzisław Arendt (z Wydziału I) i Mąka (imię nieznane).

 

WKS Zawisza powstał w marcu 1946 roku w Koszalinie. Zebranie założycielskie odbyło się w Teatrze Domu Żołnierza, obok którego znajdowało się kasyno oficerskie. Jeszcze przed oficjalnym założeniem klubu toczono dyskusje na temat nazwy i klubowych barw. W tych gorących debatach brali udział żołnierze z Wydziału Wyszkolenia Bojowego: mjr Jan Kryska, kpt. Rajzler, ppor. Frąckiewicz, kpt. Józef Lis, chor. Łukasik i st. sierż. Zdzisław Furmanek. Nazwa klubu i jego barwy zostały wypracowane podczas wielu rozmów. Osobą, która na zebraniu organizacyjnym zaakceptowała nazwę „Zawisza” był ppłk Stanisław Żwirski. Wskazał on jednocześnie klubowego patrona, Zawiszę Czarnego z Garbowa, reprezentującego jego zdaniem cechy i postawy rycerskie, do których powinni dążyć zarówno sportowcy jak też żołnierze. Przy takiej argumentacji nazwę klubu – ZAWISZA – przyjęto przez aklamację. Wymieniony wyżej zespół żołnierzy wybrał również niebiesko-czarne barwy klubu, które na zebraniu organizacyjnym zostały przyjęte. Na reprezentacyjne stroje składały się czarne spodenki oraz koszulki w podłużne niebiesko-czarne pasy. Czerń zaczerpnięto z barw rodowych patrona klubu, kolor niebieski pochodził od baretki Orderu Virtuti Militari. Wówczas nie myślano nad klubowym herbem, zresztą nie tylko w koszalińskim okresie Zawiszy. Zdzisław Furmanek stwierdził, że na pewno do 15 września 1949 r., czyli do momentu jego odejścia z wojska, Zawisza nie używał klubowego logo. Członkowie klubu otrzymywali natomiast legitymacje WKS Zawisza. Zaczęto je wydawać po 20 czerwca 1946 roku.

Według Zdzisława Furmanka, czas do maja 1946 roku był przeznaczony na rozmaite sprawy organizacyjne. Poszukiwano zawodników, tworzono drużynę piłkarską, przygotowywano sprzęt, którego brakowało. Kwatermistrz przydzielił zawodnikom żołnierskie buty i zezwolił na wyciąganie gwoździ, aby wykonać obuwie nadające się do gry w piłkę. Do tej pory istniał pogląd, że organizacją piłkarskiej drużyny Zawiszy zajmował się tylko Henryk Wesołowski. Zdaniem Furmanka, „łowczym" zawodników - jak go nazwał - był ppor. Frąckiewicz, referent ds. wychowania fizycznego w Sekcji Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego. W „Ilustrowanym Kurierze Polskim" z dnia 13 stycznia 1967 roku ukazała się rozmowa z Józefem Dobrusinem, jednym z założycieli WKS Zawisza. W trakcie wywiadu wypowiedział on m. in. znamienne zdanie: „Do założenia klubu wojskowego zdopingował wojskowych zapaleńców fakt powołania do życia miesiąc wcześniej w Koszalinie RKS Bałtyku". KKS Bałtyk Koszalin za oficjalną datę swojego powstania uznaje dzień 25 lutego 1946 roku.

Z lewej historyczny budynek  Teatru  „Domu Żołnierza" przy ul. Zwycięstwa w Koszalinie, w którym założono WKS Zawisza. Zdjęcie (www.moksa.pl).

Emil Karewicz

Emil Karewicz

Dotychczas utrzymywano, że nazajutrz po założeniu klubu WKS Zawisza doszło do boiskowej premiery. Inaczej widział ten termin Józef Dobrusin, który wspominał, że spotkanie odbyło się dopiero kilkanaście dni później. Zdzisław Furmanek potwierdził majowy termin rozegrania meczu zaznaczając, że poprzedził go trwający od marca okres organizacyjnego przygotowania klubu. Całkiem możliwe, że wersja o założeniu klubu w maju, wzięła się stąd, że  uczestnicy pierwszych ważnych wydarzeń związanych z Zawiszą kojarzą  ją bardziej z premierą na boisku niż z zebraniem założycielskim.  Mecz z koszalińskim Bałtykiem doszedł do skutku w maju 1946 roku dzięki organizacyjnej pomocy właściciela istniejącej wówczas w Koszalinie restauracji „Pod Trójką". Źródła podają dwa wyniki spotkania z Bałtykiem: 9:7 lub 8:7. Rezultat 9:7 jako pewny uznawał pierwszy kapitan WKS Zawisza, Henryk Wesołowski. Zdzisław Furmanek nie ma  również pewności, co do konkretnego rezultatu. Jedno jest pewne, premierowe spotkanie było zwycięskie! Zawodnicy Zawiszy wystąpili w zwykłych, białych podkoszulkach, co najlepiej świadczy o kłopotach ze strojami sportowymi. Posiadali co prawda getry, ale na zdjęciu z czerwca 1946 roku, gdy rywalizowano z drużyną radziecką (wynik nie jest znany) widać, że getry poszczególnych zawodników różniły się nieco od siebie. Ppłk Józef Dobrusin w styczniu 1967 roku na łamach „Ilustrowanego Kuriera Polskiego” wspominał pierwszą potyczkę. Z jego relacji wynika, że mecz odbył się na zaimprowizowanym stadionie. Zgromadzony tłum wznosił okrzyki, m. in.: „Niech żyje polski sport", „Niech żyje Wojsko Polskie". W drużynie Zawiszy grał znany aktor Emil Karewicz i por. Józef Lebek, późniejszy profesor łódzkiej Wyższej Szkoły Teatralnej i Filmowej. Ponadto wiadomo, że w meczu wystąpili również: organizator zespołu piłkarskiego Henryk Wesołowski, sierż. Zdzisław Furmanek i strzelec Tadeusz Augustyniak. Emil Karewicz, jeden z pierwszych piłkarzy Zawiszy, już w 1939 roku zetknął się z teatrem, pobierając naukę w teatrze „Studio".  W 1941 roku, Wilno, gdzie urodził się przyszły aktor, zostało zajęte przez Niemców. Karewicz pracował jako malarz w fabryce zabawek „Alsta", potem wstąpił do oddziałów partyzanckich, a w 1944 roku do Wojska Polskiego. Jako posiadający już niemałe umiejętności sceniczne został skierowany do Białegostoku, gdzie kierował zespołem artystycznym „Domu Żołnierza".  Z zespołem objechał Pomorze, występując w Koszalinie, Bydgoszczy, Gdańsku, Chełmnie i w wielu innych miastach. Wiadomo więc w jaki sposób znalazł się w mieście powstania bydgoskiego klubu. W 1947 roku został zdemobilizowany.

 

Ciekawostki

Liga - Puchary - Jubileusze - Zwycięstwa - Porażki - Bramki - Bilans sezonów

Pierwsze bramki dla barw Zawiszy zdobyli:

- w A klasie: Eugeniusz Ślusarczyk (mecz 02.09.1948: Polonia Bydgoszcz - Zawisza 0 - 2)

- w II lidze (obecna I liga):  Florian Wojciechowski  w 67 minucie - karny (mecz 06.04.1952: Kolejarz (Pomorzanin) Toruń - OWKS (Zawisza) 2 - 1)

- w II lidze (obecna I liga) z gry: Herbert Manowski w 17 minucie (mecz 20.04.1952: OWKS (Zawisza) - Kolejarz (Gedania) Gdańsk 4 - 1

- w ekstraklasie (dawna I liga): samobójcza w 3 minucie - Henryk Brejza z Odry Opole (mecz 19.03.1961: Zawisza - Odra Opole 1 - 0)

- w ekstraklasie (dawna I liga) zawodnik Zawiszy:  Bronisław Waligóra (mecz 09.04.1961: Zawisza - Stal (Zagłębie) Sosnowiec 1 - 1)

Ostatnie gole dla barw Zawiszy zdobyli:
- w ekstraklasie (dawna I liga, do awansu w sezonie 2012/2013):  Mirosław Drączkowski w 86 minucie - bramka nr 368 (mecz  28.05.1994: Ruch Chorzów - ZAWISZA 3 - 2)

- w ekstraklasie (dawna I liga, do awansu w sezonie 2012/2013) w meczu wyjazdowym: Mirosław Drączkowski w 86 minucie (mecz  28.05.1994: Ruch Chorzów - ZAWISZA 3 - 2)

- w ekstraklasie (dawna I liga, do awansu w sezonie 2012/2013) w spotkaniu na własnym boisku: Sławomir Wojciechowski w 80 minucie (mecz  07.05.1994: ZAWISZA - Widzew Łódź 1 - 4)

- w II lidze (obecna I liga, do awansu w sezonie 2010/2011): Piotr Burlikowski w 48 minucie (mecz  09.06.1998: Zawisza - Aluminium Konin 1 - 0)

- w II lidze (obecna I liga, do awansu w sezonie 2010/2011) w spotkaniu wyjazdowym: Sławomir Kempa w 86 minucie (mecz 06.06.1998: Varta Namysłów - Zawisza 1 - 1)

- w II lidze (obecna I liga, do awansu w sezonie 2010/2011) w spotkaniu na własnym boisku: Piotr Burlikowski w 48 minucie (mecz  09.06.1998: Zawisza - Aluminium Konin 1 - 0)
 
Pierwsze zwycięstwa:
- w ekstraklasie (dawna I liga): 19.03.1961: Zawisza - Odra Opole 1:0 w pierwszym w historii klubu meczu w ekstraklasie, była to jednocześnie debiutancka wygrana w ekstraklasie na własnym boisku

- w ekstraklasie (dawna I liga) w spotkaniu wyjazdowym: 24.09.1961: Lechia Gdańsk - Zawisza 0:2 po bramkach: samobójczej w 34 minucie i Waldemara Chmary w 47 minucie. Był to 23 mecz "Zetki" w tej klasie rozgrywkowej, a jedenasty wyjazdowy.

- w II lidze (obecna I liga): mecz 20.04.1952: OWKS (Zawisza) - Kolejarz (Gedania) Gdańsk 4:1

- w II lidze (obecna I liga) w spotkaniu wyjazdowym: 27.04.1952: Kolejarz (Brda) Bydgoszcz - OWKS (Zawisza) 0:3

- w II lidze (obecna I liga) w spotkaniu na własnym boisku: mecz 20.04.1952: OWKS (Zawisza) - Kolejarz (Gedania) Gdańsk 4:1

- w A klasie: 02.09.1948: Polonia Bydgoszcz – Zawisza 0:2 w pierwszym w historii meczu w tej klasie rozgrywkowej

Najwyższe wygrane:

U siebie:

- 02.12.1951: Zawisza (OWKS) - ZKS Unia Kruszwica 24:0 (10:0) - Puchar Wojewódzkiego Komitetu Kultury Fizycznej  - WKKF

- 22.05.1984: Zawisza - Pogoń Mogilno 13:0 - Finał Pucharu Polski na szczeblu okręgu

- 03.06.1999: Zawisza - Rodło Kwidzyn 12:0 (2:0) - IV liga

- 22.08.1962: Zawisza - Borowiak Czersk 12:1 (6:0) - 1/2 finału finału Pucharu Polski na szczeblu okręgu

- 18.08.2016: Zawisza - Opatrunki Toruń 11:0 (9:0) - mecz towarzyski

- 14.10.1950: Zawisza (Legia) - Borowiak (Unia) Czersk 11:1 (6:0) - Puchar Polski na szczeblu okręgu

- 02.11.1947: Zawisza - Polonia II Bydgoszcz 10:0 (3:0) - B klasa

- 21.06.1984: Zawisza - Jantar Ustka 10:0 (3:0) - III liga

- 21.07.1963: Zawisza - Gwardia Koszalin 9:0 (3:0) - baraż o wejście do II ligi

- 04.08.1963: Zawisza - Czarni (Start) Szczecin 9:0 (5:0) - baraż o wejście do II ligi

- 16.09.2017: Zawisza - Dąb Potulice 11:2 (4:1) - A klasa

- 16.11.1947: Zawisza - Gwiazda II Bydgoszcz 9:1 (5:0) - B klasa

- 11.05.1963: Zawisza - Zdrój Ciechocinek 8:0 (2:0) - III liga

- 22.06.1947: Zawisza - Pałuczanka Żnin 8:1 (5:0) - B klasa

- 25.10.2003: Zawisza - Lech Rypin 8:1 (3:0) - IV liga

- 23.10.1949: Zawisza - Wisła (Kolejarz) Grudziądz 7:0 (3:0) - A klasa

- 08.04.1951: Zawisza (OWKS) - Unia Czersk 7:0 (1:0) - klasa wojewódzka

- 22.08.1959: Zawisza - Piast Nowa Ruda 7:0 (4:0) - II liga

- 08.10.2005: Zawisza - Lech Rypin 7:0 (5:0) - IV liga

- 23.04.2017: Zawisza - Zorza Ślesin 7:1 (3:0) - B klasa

- 03.12.2013: Zawisza - Piast Gliwice 6:0 (3:0) - ekstraklasa

- 17.09.2016: Zawisza - Iskra Zamość-Rynarzewo 6:0 (4:0) - B klasa

Najwyższe wygrane:

Na wyjeździe:

 

- 29.07.1962: Stal Mniszek Grudziądz - Zawisza 0:9 (0:6) - 1/16 finału finału Pucharu Polski na szczeblu okręgu

- 30.09.1962: Zdrój Ciechocinek - Zawisza 1:9 (0:5) - III liga

- 14.05.2017: GLZS Sadki - Zawisza 1:9 (0:4) - B klasa

- 30.04.2017: Iskra Zamość-Rynarzewo - Zawisza 1:8 (0:4) - B klasa

- 26.07.1989: Polonia Chodzież - Zawisza 0:7 (0:2) - II runda Pucharu Polski

- 07.05.2005: Wisła Nowe - Zawisza 0:7 (0:1) - IV liga

- 21.08.2016: Orzeł Kcynia - Zawisza 0:7 (0:5) - mecz towarzyski

- 10.09.2017: Victoria Niemcz - Zawisza 0:7 (0:3) - A klasa

- 06.04.1947: Gwiazda II Bydgoszcz - Zawisza 2:8 (2:4) - B klasa

- 04.12.1949: Spójnia (Gwiazda) Bydgoszcz - Zawisza 2:8 (1:2) - A klasa

- 27.08.1997: Zatoka Braniewo - Zawisza 1:7 (0:3) - III runda Pucharu Polski

- 10.03.1975: Unia Gniewkowo - Zawisza 0:6 (0:0) - runda Pucharu Polski na szczeblu okręgu

- 24.05.2008: Sparta Brodnica - Zawisza 0:6 (0:1) - IV liga

- 26.08.2017: Myśliwiec Gostycyn - Zawisza 0:6 (0:2) - A klasa

- 16.05.1951: Unia Czersk - Zawisza (OWKS) 1:6 (0:3) - klasa wojewódzka

-  25.08.2007: Notecianka Pakość - Zawisza 1:6 (0:3) - IV liga

 - 10.09.2016: Zorza Ślesin - Zawisza 1:6 (0:2) - klasa B

Najwięcej bramek w jednym spotkaniu:
 
- Florian Wojciechowski 10 (02.12.1951: OWKS - ZKS Unia Kruszwica 24:0 (10:0), Puchar Wojewódzkiego Komitetu Kultury Fizycznej  - WKKF)

- Zbigniew Augustyn 7 (16.11.1947: Zawisza - Gwiazda II Bydgoszcz 9:1, B klasa)

- Mieczysław Sachowicz 5 (08.04.1951: OWKS (Zawisza) - Unia Czersk 7:0, klasa wojewódzka)

- Paweł Kanik 5 (30.04.2017: Iskra Zamość-Rynarzewo - Zawisza 1:8, B klasa).

- Jerzy Sułkowski 4 (29.07.1962: Stal Mniszek Grudziądz - Zawisza 0:9, 1/16 finału  finału Pucharu Polski na szczeblu okręgu)

- Bronisław Waligóra 4 (22.08.1962: Zawisza - Borowiak Czersk 12:1, 1/2 finału  finału Pucharu Polski na szczeblu okręgu)

- Tadeusz Słomiński 4 (21.06.1984: Zawisza - Jantar Ustka 10:0, III liga)

- Jacek Kot 4 (12.08.1989: Lech Poznań - ZAWISZA 1:5, ekstraklasa)

- Michał Masłowski 4 (03.12.2013: Zawisza - Piast Gliwice 6:0, ekstraklasa)

- Wojciech Ruczyński 4 (18.08.2016: Zawisza - Opatrunki Toruń 11:0, mecz towarzyski)

Jubileuszowe mecze w ekstraklasie (393 rozegrane do końca sezonu 2013/2014):
1 - 19.03.1961: Zawisza - Odra Opole 1 - 0 samobójcza (3 - Henryk Brejza) - 
Zawisza: Henryk Rosiński (46, Edmund Rychlewicz) - Ryszard Harmata, Hubert Fiałkowski, Jerzy Sułkowski - Józef Rembecki, Jan Góral, Waldemar Chmara, Zygmunt Marciniak, Bronisław Waligóra, Bogdan Szmyt, Kazimierz Frąckiewicz.

25 - 29.10.1961: Polonia Bytom - Zawisza 2 - 1 - Jan Góral (19) Zawisza: Edmund Rychlewicz - Bronisław Szlinter, Kazimierz Biernacki, Ryszard Harmata, Mirosław Ziółkowski - Jan Góral, Bogdan Szmyt, Jerzy Sułkowski, Józef Rembecki, Bronisław Waligóra, Waldemar Chmara.

50 - 17.06.1965: Szombierki Bytom - Zawisza 2 - 0 Zawisza: Edmund Rychlewicz - Augustyn Sobolewski, Bolesław Szadkowski, Kazimierz Zgoda, Ryszard Harmata - Bronisław Waligóra, Jerzy Fiodorow, Mirosław Ziółkowski, Zdzisław Kostrzewiński, Jerzy Krasucki, Jacek Kowarski.

100 - 25.05.1967: Zagłębie Sosnowiec - Zawisza 4 - 0 Zawisza: Edmund Rychlewicz - Augustyn Sobolewski, Jerzy Fiodorow, Kazimierz Zgoda, Ryszard Harmata, Zbigniew Czerwiński (Stanisław Kaczmarek), Zdzisław Kostrzewiński, Paweł Miller, Jan Pieszko, Roman Armknecht, Zbigniew Unton.

150 - 08.03.1980: Lech Poznań - Zawisza 2 - 0 Zawisza: Andrzej Brończyk - Marek Czerniawski, Adam Kwaśniewski, Benedykt Nielipowicz, Marek Ostrowski - Andrzej Bianga, Adam Kensy, Jerzy Banaszak (82, Bogdan Kwapisz), Andrzej Burchacki, Jarosław Nowicki (55, Jacek Sierant), Andrzej Milczarski.

200 - 26.08.1989: Górnik Zabrze - Zawisza 2 - 0  Zawisza: Andrzej Brończyk - Adam Kwaśniewski, Dariusz Pasieka, Franciszek Jarosz - Mirosław Rzepa, Paweł Straszewski, Mariusz Modracki, Dariusz Durda, Krzysztof Arndt, Piotr Nowak, Jacek Kot.

250 - 26.05.1991: Zawisza - Legia Warszawa 0 - 0 Zawisza: Andrzej Brończyk - Maciej Bierwagen (46, Dariusz Porbes), Mirosław Rzepa, Grzegorz Wódkiewicz, Franciszek Jarosz - Dariusz Durda, Robert Wilk, Krzysztof Arndt, Dariusz Kołacki, Jacek Kot, Radosław Marut (69, Mirosław Mazur).

300 - 17.10.1992: Zawisza - Jagiellonia Białystok 4 - 3 Krzysztof Arndt 2 (35, 90), Jurij Malejew (5), Tomasz Szuflita (72)   Zawisza: Arkadiusz Onyszko - Tomasz Szuflita, Dariusz Pasieka, Mirosław Rzepa, Franciszek Jarosz - Jurij Malejew, Mariusz Modracki, Michaił Smirnow (64, Dariusz Malagowski), Jarosław Chwiałkowski, Krzysztof Arndt, Jacek Kot

350 -  14.05.1994: Stal Mielec - Zawisza 1 - 0  Zawisza: Krystyn Hilscher - Mirosław Rzepa, Grzegorz Wesołowski, Grzegorz Wódkiewicz, Tomasz Szuflita - Krzysztof Arndt, Robert Stankiewicz, Maciej Mizia (67, Mirosław Drączkowski), Sławomir Wojciechowski, Jacek Kot, Grzegorz Pawłuszek (46, Krzysztof Stefański).

400 - 29.08.2014: Piast Gliwice - Zawisza 3 - 0

Ostatni mecz (do awansu w sezonie 2012/2013): 15.06.1994: Pogoń Szczecin - Zawisza 3 - 0 Zawisza: Dariusz Piechota - Piotr Grzelak, Grzegorz Wesołowski, Tomasz Szuflita - Krzysztof Arndt, Grzegorz Wódkiewicz (54, Maciej Nuckowski), Mirosław Rzepa, Maciej Mizia, Jacek Kot, Robert Stankiewicz, Grzegorz Pawłuszek.

Jubileuszowe bramki w ekstraklasie (I lidze):
10 - Waldemar Chmara (20.08.1961: Zawisza - Polonia Bydgoszcz 1 - 3)

20 - Jerzy Krasucki (15.08.1964: Zawisza - Ruch Chorzów 3 - 2)

25 - Jan Pieszko (30.08.1964: Unia Racibórz - Zawisza 2 - 3)

50 - Jan Pieszko (29.05.1965: Zawisza - Zagłębie Sosnowiec 3 - 1)

75 - Jan Pieszko (11.04.1966: Zawisza - Szombierki Bytom 2 - 1)

100 - Augustyn Sobolewski (28.05.1967: Zawisza - Cracovia 2 - 0)

150 - samobójcza - Wojciech Rudy ( 30.03.1980: Zawisza - Zagłębie Sosnowiec 2 - 0)

200 - Piotr Nowak ( 16.08.1989: ZAWISZA - Stal Mielec 2 - 0)

250 - Krzysztof Arndt (01.06.1991: Górnik Zabrze - Zawisza 3 - 1)

300 - Jarosław Chwiałkowski (15.08.1992: Widzew Łódź - Zawisza 2 - 1)

350 - Grzegorz Pawłuszek (11.09.1993: Zawisza - Stal Mielec 2 - 2)

400 - Piotr Petasz (03.12.2013: Zawisza - Piast Gliwice 6 - 0)

450 - Josip Barišić (10.05.2015: Podbeskidzie Bielsko-Biała - Zawisza 2 - 2)

Do końca sezonu 2013/2014 Zawisza zdobył 416 bramek w ekstraklasie. Na dzień 07.06.2015 - 461 bramek.

Jubileuszowe zwycięstwa w ekstraklasie (I lidze):
100 (80 na własnym boisku, 20 na wyjeździe) - 20.06.1993: ZAWISZA - Ruch Chorzów 4 - 1 Krzysztof Stefański 3 (53, 73, 74), Jurij Malejew (59) Zawisza: Robert Matuszewski - Mirosław Rzepa (81, Grzegorz Wódkiewicz), Grzegorz Wesołowski, Tomasz Szuflita, Dariusz Pasieka - Jurij Malejew, Jacek Kot, Andrzej Szulc (81, Paweł Mielewczyk), Dariusz Durda, Krzysztof Stefański, Grzegorz Pawłuszek.
Bilans Zawiszy w ligach:
 
W ekstraklasie:
 
14 sezonów - 430 meczów: 126 zwycięstw, 98 remisów, 206 porażek, bramki: 461-651.
 
W II lidze (obecna I liga):
 
34 sezony - 974 mecze: 1480 punktów - 397 zwycięstw, 289 remisów, 288 porażek, bramki: 1274-987.
 
Tu znajdą się inne ciekawostki:
z ligowych zmagań.
Tu znajdą się inne ciekawostki:
z ligowych zmagań.

Bilans sezonów Zawiszy Bydgoszcz

Sezon

Liga

Miejsce

Mecze

Pkt.

Zw.

Rem.

Por.

Bramki

1947

B klasa

3

18

24

12

-

6

77 - 26

1947/1948

B klasa

1 (awans)

10

15

7

1

2

47 - 13

1948/1949

A klasa

3

14

15

5

5

4

36 - 27

1949/1950

A klasa

2

14

17

6

5

3

37 - 22

1951

kl. wojewódzka

1

8

14

7

-

1

30 -   4

1952

II liga

1

18

27

12

3

3

41 - 18

1953

II liga

8

26

24

7

10

9

32 - 33

1954

II liga

wycofano zespół

           

1955

II liga

3

26

34

13

8

5

44 - 25

1956

II liga

8

26

24

7

10

9

28 - 28

1957

II liga Gr. Północna

7

22

22

10

2

10

31 - 30

1958

II liga Gr. Północna

8

22

19

7

5

10

35 - 38

1959

II liga Gr. Północna

5

22

25

12

1

9

49 - 21

1960

II liga Gr. Północna

2 (awans)

22

34

13

8

1

42 - 8

1961

I liga (Ekstraklasa)

14 (spadek)

26

10

3

4

19

18 - 64

1962

II liga Gr. B

7 (spadek)

14

10

2

6

6

11 - 22

1962/1963

III liga - Pomorze

1 (awans po barażach)

22

38

18

2

2

79 - 19

1963/1964

II liga

2 (awans)

30

40

17

6

7

41 - 27

1964/1965

I liga (Ekstraklasa)

8

26

24

9

6

11

34 - 41

1965/1966

I liga (Ekstraklasa)

9

26

24

10

4

12

30 - 35

1966/1967

I liga (Ekstraklasa)

13 (spadek)

26

19

6

7

13

20 - 35

1967/1968

II liga

7

30

30

13

4

13

39 - 38

1968/1969

II liga

10

30

28

9

10

11

26 - 25

1969/1970

II liga

9

30

28

7

14

9

20 - 26

1970/1971

II liga

7

30

32

13

6

11

23 - 20

1971/1972

II liga

10

30

29

9

11

10

28 - 31

1972/1973

II liga

8

30

29

9

11

10

26 - 31

1973/1974

II liga Gr. Północna

10

30

27

8

11

11

24 - 27

1974/1975

II liga Gr. Północna

5

30

34

13

8

9

42 - 31

1975/1976

II liga Gr. Północna

13

30

28

11

6

13

30 - 33

1976/1977

II liga Gr. Północna

1 (awans)

30

41

14

13

3

38 - 16

1977/1978

I liga (Ekstraklasa)

15 (spadek)

30

27

11

5

14

29 - 32

1978/1979

II liga Gr. Północna

1 (awans)

30

42

17

8

3

44 - 18

1979/1980

I liga (Ekstraklasa)

14

30

24

8

8

14

35 - 52

1980/1981

I liga (Ekstraklasa)

15 (spadek)

30

23

9

5

16

25 - 43

1981/1982

II liga Gr. Wschodnia

13 (spadek)

30

28

9

10

11

28 - 32

1982/1983

III liga Gr. II

4

26

31

12

7

7

39 - 26

1983/1984

III liga Gr. II

1 (awans)

26

45

21

3

2

52 - 11

1984/1985

II liga Gr. Zachodnia

5

30

35

12

11

7

41 - 29

1985/1986

II liga Gr. Zachodnia

2

30

34

12

10

8

44 - 33

1986/1987

II liga Gr. Zachodnia

5

30

36

12

12

6

42 - 35

1987/1988

II liga Gr. Zachodnia

10

30

30

10

7

13

34 - 29

1988/1989

II liga Gr. Zachodnia

2 (awans)

30

45

14

14

2

47 - 20

1989/1990

I liga (Ekstraklasa)

4

30

37

13

7

10

36 - 25

1990/1991

I liga (Ekstraklasa)

14

30

23

8

8

14

27 - 41

1991/1992

I liga (Ekstraklasa)

8

34

34

11

12

11

43 - 42

1992/1993

I liga (Ekstraklasa)

13

34

30

12

6

16

41 - 60

1993/1994

I liga (Ekstraklasa)

18 (spadek)

34

17

4

9

21

30 - 70

1994/1995

II liga Gr. Zachodnia

4

34

43

17

9

8

48 - 30

1995/1996

II liga Gr. Zachodnia

3

34

59

17

8

9

47 - 35

1996/1997

II liga Gr. Zachodnia

13

34

42

11

9

14

37 - 38

1997/1998

II liga Gr. Zachodnia

9 (zespół wycofano)

32

41

10

11

11

39 - 44

1998/1999

IV liga

6

30

48

14

6

10

54 - 29

1999/2000

IV liga

2

30

62

18

18

4

65 - 20

2000/2001

IV liga

14

34

34

8

10

16

30 - 46

2001/2002

IV liga

14 (spadek)

34

45

13

6

15

54 - 61

2002/2003

V liga

1 (awans)

30

68

21

5

4

70 - 17

2003/2004

IV liga

2

30

61

19

4

7

64 - 33

2004/2005

IV liga

10

30

39

12

3

15

54 - 48

2005/2006

IV liga

4

30

51

17

6

7

50 - 24

2006/2007

IV liga

8

30

43

12

7

11

41 - 26

2007/2008

IV liga

1 (awans po barażach)

30

71

21

8

1

76 - 13

2008/2009

nowa II liga Gr. Zach.

7

34

51

14

9

11

47 - 43

2009/2010

nowa II liga Gr. Zach.

4

34

59

16

11

7

54 - 30

2010/2011

nowa II liga Gr. Zach.

2 (awans)

34

66

18

12

4

56 - 24

2011/2012

nowa I liga

3

34

59

16

11

7

47 - 39

2012/2013

nowa I liga

1 (awans)

34

66

19

 9

6

69 - 26

2013/2014

ekstraklasa

8

37

25 (42)

12

10

15

48 - 48

2014/2015

ekstraklasa

15 (spadek)

24

24 (29)

10

 8

19

45 - 63

2015/2016

 nowa I liga

 5 (spadek - brak licencji na kolejny sezon)

34

 52

15

7

12

57 - 51

2016/2017

 B klasa

 

 

 

 

 

 

 

2017/2018

 

 

 

 

 

 

 

 

2018/2019

 

 

 

 

 

 

 

 

2019/2020

 

 

 

 

 

 

 

 

2020/2021

 

 

 

 

 

 

 

 

2021/2022

 

 

 

 

 

 

 

 

Trwają prace nad trzecim tomem o piłkarskim Zawiszy Bydgoszcz

Trzeci tom obejmie lata 1973 – 1984. Zakończy go awans Zawiszy z ówczesnej III ligi do II ligi (drugi poziom rozgrywkowy). Mamy coraz więcej materiałów i dlatego więcej lat nie da się zmieścić w trzecim tomie. Jak zwykle nie zabraknie opisów rozgrywek drużyny rezerw i zespołów młodzieżowych. W dziale „Ludzie Zawiszy” znajdą się notki biograficzne około 130 zawodników i trenerów. Można spodziewać się blisko 500 stron lektury formatu A4. Chcemy zachować cykl trzyletni (poprzednie tomy ukazywały się w 2012 i 2015 roku) i w związku z tym planujemy wydanie książki w 2018 roku. Ta krótka notatka jest naszą odpowiedzią na liczne zapytania w kwestii opisu przez nas dalszych dziejów piłkarskiego Zawiszy.

Zenon Greinert, Karol Tonder

Zawisza – Gwardia Koszalin 1:0 (28.05.1977). Zawodnicy bydgoscy w czarnych spodenkach. W wyskoku Krzysztof Surlit (z numerem 7). Z lewej strony Stefan Majewski, a z prawej Bogdan Nuckowski (numer 10). Za nim zasłonięty Andrzej Krawczyk (numer 11).

 


 

„Zmienne koleje losu. Zawisza Bydgoszcz 1961-1972”  wreszcie wydane!

 

 

„Zmienne koleje losu. Zawisza Bydgoszcz 1961-1972” można już kupować!

 

Drugi tom książki o dziejach piłkarskiego Zawiszy Bydgoszcz jest wydany! 

   Książka nosząca tytuł „Zmienne koleje losu. Zawisza Bydgoszcz 1961-1972” jest już wydana. Książka ma 475 stron formatu A-4, więc jest bardzo obszerną pozycją. Zawiera około 310 unikalnych zdjęć. Przypominamy, że obecnie wydana pozycja jest kontynuacją historii bydgoskiego klubu, zawartej w pierwszym tomie pt. „Droga do piłkarskiej ekstraklasy. Zawisza Bydgoszcz 1946-1960”, wydanym przez nas w 2012 roku.

Skład, opracowanie graficzne i korektę zapewniła Pomorska Oficyna Wydawniczo-Reklamowa z Zamościa k. Bydgoszczy, ul. Karpiowa 7. Drukiem i oprawą zajęła się firma „Argonex" z ul. Przemysłowej 34 w Bydgoszczy. Dziękujemy obu wymienionym podmiotom za współpracę.

   Książka jest dostępna w internetowej księgarni sportowej Sendsdport.pl (kliknij TUTAJ). Jeśli mieszkasz w Bydgoszczy i województwie kujawsko-pomorskim, a chcesz kupić książkę, skontaktuj się telefonicznie z numerem 607 119 478 lub udaj się do Firmy „Anna" w Bydgoszczy, ul. Kurpińskiego 12/8A - poniedziałek, wtorek, czwartek, piątek, godz. 10:00-16:00.

„Zmienne koleje losu. Zawisza Bydgoszcz 1961-1972” znalazły się na liście bestsellerów miesiąca grudnia 2015 roku w księgarni sportowej Sendsdport.pl! Zobacz TUTAJ.

Autorzy: Zenon Greinert i Karol Tonder

 

Prawdziwy unikat trafił do Stowarzyszenia Piłkarskiego „Zawisza" - dwa pierwsze tomy („Droga do piłkarskiej ekstraklasy" oraz „Zmienne koleje losu") w edycji kolekcjonerskiej - pięćdziesiąt wyjątkowych kompletów.

Te książki w przygotowanej specjalnie dla Stowarzyszenia Piłkarskiego „Zawisza" oprawie też są dostępne w sprzedaży. Cena kompletu - 150 zł. Zamówienia i wszelkie pytania należy kierować pod adres mailowy: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. lub telefonicznie pod nr kom. 509 633 555. Proszę się spieszyć, bo liczba edycji kolekcjonerskiej zmniejsza się ekspresowo. Płatności można dokonywać na rachunek Stowarzyszenia z dopiskiem "książka".

Konto bankowe: Bank PKO BP S.A.  Nr r-ku: 72 1020 1462 0000 7502 0103 0501 lub gotówką przy odbiorze własnym (miejsce i czas odbioru do ustalenia).

 

 Bydgoski Zawisza, klub który powstał w marcu 1946 roku w ... Koszalinie, ma bardzo ciekawą historię.